Blog: Weg met de klok!

Geschreven door Anne van der Sommen, in de zomer van 2026.

En ik ben alwéér te vroeg wakker... De wekker gaat pas over een uur en het lukt me niet om dat te halen. Elke keer weer niet. 

De enige manier waarop ik in de zomer wel voldoende slaap krijg, is door ’s avonds op tijd naar bed te gaan. Maar daar zit nu juist het probleem: op dat moment heb ik daar helemaal geen zin in! Dit is echt iets wat bij mij iedere zomer weer gebeurt. Want eigenlijk wil ik én een avondmens én tegelijkertijd ook een ochtendmens zijn... zucht... letterlijk...

Een van mijn geliefde uitspraken is dan ook: “Weg met de klok!”
Natuurlijk is een klok heel handig als je ergens op tijd moet zijn. Maar soms vraag ik me af hoeveel invloed die klok inmiddels op ons leven heeft gekregen. Het begon als een hulpmiddel. Bijvoorbeeld bij de eerste torenklok die in Damascus stond, zo rond 1154. Deze riep iedereen op voor het gebed.  Super handig en God zal het vast en zeker gewaardeerd hebben.

Pas tijdens de industriële revolutie, zo’n 150 jaar geleden, werd tijd iets waar we massaal naar gingen leven. Er gingen treinen rijden, op tijd. Mensen werkten in fabrieken en moesten daar op tijd verschijnen. Gewerkte uren werden bijgehouden en op basis daarvan kreeg je betaald. Kortom: vanaf dat moment infiltreerde de klok steeds verder in ons dagelijks leven. Met alle gevolgen van dien...

Want wat zijn die gevolgen? Nou, heb je even...?
De klok kan je ’s ochtends bruut wakker maken terwijl je eigenlijk nog niet voldoende slaap hebt gehad (hier heb ik in de winter dan weer last van...). De klok laat je eten op momenten waarop je eigenlijk nog helemaal geen honger hebt. Ze bepaalt wanneer je zin (of geen zin) hebt om te werken, wanneer je pauze neemt en soms zelfs wanneer je moet ontspannen.

Daardoor vergeten we gemakkelijk dat er ook nog zoiets bestaat als een biologische klok, een innerlijk alarm dat afgaat wanneer je honger of slaap hebt.. Dankzij de klok negeren we dus massaal onze eigen behoeftes!

Combineer deze natuurlijke verstoring met schermpjes die ons ’s avonds langer wakker houden en er ontstaat een cocktail van slapeloosheid, onvoldoende herstel, vermoeidheid en een algemeen gevoel van ‘niet lekker in je vel zitten’.

Maar wat kun je ermee?
Mij is het in ieder geval (nog) niet gelukt om de klok uit mijn leven te verbannen. Want het klinkt wel leuk om met een cliënt af te spreken ‘als de zon zijn hoogste punt heeft bereikt’, maar praktisch is anders. Laat staan de kinderen wakker te maken zodra de zon opkomt om vervolgens naar school te gaan... dan voorzie ik toch wat probleempjes.

Dus om antwoord te geven op de vraag hoe we beter kunnen samenwerken met onze biologische klok, in de moderne tijd van nu, duiken we eerst even in wat we het Circadiaanse ritme noemen. En natuurlijk krijg je ook wat tips en een oefening mee, om de dag fris en fruitig te beginnen.

Benieuwd naar het vervolg? Check het blog over het Circadiaanse ritme.